اصلاح نشست ساختمان مجموعه‌ای از اقدامات مهندسی برای شناسایی و رفع علت نشست ساختمان، جلوگیری از ادامه نشست و در صورت نیاز، بازگرداندن ساختمان ناشاقول به وضعیت اولیه است.

بسته به شرایط پروژه، اصلاح نشست می‌تواند شامل تثبیت فونداسیون، بهسازی یا تقویت خاک و در ساختمان‌های دچار کج‌شدگی، جک‌زنی و شاقول‌سازی ساختمان باشد. روش مناسب برای هر ساختمان با توجه به علت نشست، میزان کج‌شدگی، وضعیت فونداسیون و شرایط خاک تعیین می‌شود.

راهکار مناسب برای همه ساختمان‌های دچار نشست یکسان نیست. در برخی ساختمان‌ها، تثبیت فونداسیون و جلوگیری از ادامه نشست می‌تواند راهکار مناسبی باشد، اما در مواردی که نشست نامتقارن باعث کج‌شدگی قابل توجه ساختمان شده است، ممکن است اصلاح نشست و شاقول‌سازی ساختمان با جک نیز ضروری باشد. سؤال مهم این است که چگونه می‌توان تشخیص داد کدام یک از این دو رویکرد برای یک ساختمان مناسب است؟

برای پاسخ به این سؤال می‌توان به دو معیار مستقلی که در مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان ارائه شده است توجه کرد.

معیار نخست، حدود مجاز نشست یکنواخت و غیریکنواخت فونداسیون است که در جدول ۷-۴-۲ ارائه شده و برای ارزیابی میزان تغییرشکل زمین و پی به کار می‌رود. اگر میزان نشست ساختمان از حدود مجاز تعیین‌شده فراتر رفته باشد، لازم است برای جلوگیری از ادامه آسیب، راهکار مناسب برای تثبیت یا اصلاح نشست ساختمان مورد بررسی قرار گیرد.

جدول 7-4-2 مبحث 7 مقررات ملی ساختمان

اما برای انتخاب میان تثبیت فونداسیون و شاقول‌سازی ساختمان، معیار دوم اهمیت پیدا می‌کند. نشست نامتقارن می‌تواند باعث چرخش ساختمان و خارج شدن آن از حالت شاقول شود. مبحث هفتم در جدول ۷-۴-۳ حدود مجاز این چرخش را مشخص کرده است. اگر میزان چرخش ناشی از نشست از حدود مجاز مربوط به ساختمان فراتر رفته باشد، صرفاً متوقف کردن نشست نمی‌تواند آثار ناشی از کج‌شدگی را برطرف کند و در این شرایط، شاقول‌سازی ساختمان به‌عنوان یکی از راهکارهای اصلاح وضعیت موجود باید مورد بررسی قرار گیرد.

جدول 7-4-3 مبحث 7 مقررات ملی ساختمان

بنابراین به زبان ساده، جدول اول به ما کمک می‌کند بفهمیم میزان نشست فونداسیون قابل قبول است یا خیر و جدول دوم نشان می‌دهد کج‌شدگی ناشی از این نشست تا چه اندازه می‌تواند برای ساختمان مسئله‌ساز باشد.

بله، از نظر فنی امکان‌پذیر است، اما تثبیت فونداسیون به‌تنهایی ساختمان را به حالت اولیه بازنمی‌گرداند. در این روش ابتدا باید علت نشست برطرف و از ادامه آن جلوگیری شود و سپس آثار سازه‌ای ناشی از کج‌شدگی ساختمان مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر ناشاقولی باعث ایجاد نیروهای اضافی یا کاهش ظرفیت ایمن اعضای سازه شده باشد، ممکن است مقاوم‌سازی ستون‌ها، تیرها، اتصالات یا حتی فونداسیون نیز ضروری باشد.

بنابراین انتخاب این راهکار می‌تواند به معنای پرداخت هزینه تثبیت نشست و مقاوم‌سازی سازه باشد، در حالی که ساختمان همچنان کج باقی می‌ماند. علاوه بر مسائل فنی، ناشاقولی ساختمان می‌تواند مشکلات بهره‌برداری را حفظ کند و بر آسایش ساکنان و ارزش اقتصادی ملک نیز تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، هنگامی که کج‌شدگی ناشی از نشست از حدود مجاز فراتر رفته است، باید هزینه و نتیجه نهایی تثبیت و مقاوم‌سازی با گزینه اصلاح نشست و شاقول‌سازی ساختمان با جک مقایسه شود تا راهکاری انتخاب شود که از نظر ایمنی، فنی و اقتصادی توجیه بیشتری داشته باشد.

از نظر اجرایی، بخش بزرگی از ساختمان‌های دچار نشست را می‌توان با روش جک‌زنی شاقول‌سازی کرد، اما امکان اجرا به این معنا نیست که این روش برای هر ساختمانی بهترین و اقتصادی‌ترین انتخاب باشد.

پیش از تصمیم‌گیری برای اصلاح نشست و شاقول‌سازی ساختمان با جک باید نوع سازه، وضعیت فونداسیون، تعداد طبقات، میزان کج‌شدگی، کیفیت اجرای ساختمان و شرایط خاک بررسی شود. در ساختمان‌های فاقد اسکلت مناسب، ساختمان‌های بسیار قدیمی یا سازه‌هایی که ضعف‌های جدی دارند، ریسک جک‌زنی ممکن است به اندازه‌ای بالا باشد که انجام آن توجیه فنی نداشته باشد.

از طرف دیگر، در ساختمان‌های کوچک یا کم‌ارزش ممکن است هزینه تثبیت، جک‌زنی و شاقول‌سازی در مقایسه با تخریب و نوسازی توجیه اقتصادی نداشته باشد.

بنابراین سؤال اصلی معمولاً این نیست که «آیا می‌توان این ساختمان را شاقول کرد؟» بلکه این است که «آیا شاقول‌سازی این ساختمان از نظر فنی، ایمنی و اقتصادی توجیه‌پذیر است؟» پاسخ این سؤال تنها پس از بررسی دقیق شرایط ساختمان مشخص می‌شود.

بله، جک‌زنی و شاقول‌سازی ساختمان ذاتاً یک عملیات حساس و پرریسک است، اما اگر بر اساس طراحی مهندسی، با تجهیزات تخصصی و توسط اکیپ باتجربه انجام شود، این ریسک قابل کنترل است.

در این روش، بخشی از بار ساختمان به‌صورت مرحله‌ای به جک‌ها منتقل می‌شود و تراز ساختمان به‌تدریج اصلاح می‌گردد. به همین دلیل، وضعیت فونداسیون، سازه، خاک، ترتیب جک‌زنی و میزان جابه‌جایی در هر مرحله باید با دقت کنترل شود.

خطر اصلی زمانی ایجاد می‌شود که اصلاح نشست ساختمان بدون شناخت رفتار سازه، با تجهیزات نامناسب یا توسط افراد فاقد تجربه انجام شود. در چنین شرایطی، عملیات می‌تواند باعث افزایش آسیب، ایجاد ترک‌های شدید، ناپایداری موضعی و حتی حوادث بسیار جدی شود.

بنابراین، شاقول‌سازی با جک زمانی می‌تواند یک راهکار ایمن و قابل اعتماد باشد که طراحی، تجهیزات و تجربه اجرایی در کنار هم قرار گرفته باشند.

نشست ساختمان همیشه با ترک‌خوردگی دیوارها همراه نیست. در بسیاری از ساختمان‌ها، به‌ویژه زمانی که فونداسیون رفتار نسبتاً صلبی دارد، ممکن است کل ساختمان در اثر نشست نامتقارن کج شود، بدون آنکه ترک‌های قابل توجهی در دیوارها ایجاد شود.

از مهم‌ترین علائم نشست ساختمان می‌توان به کج‌شدن و خارج شدن ساختمان از حالت شاقول، تغییر شیب کف، جمع شدن آب در گوشه حمام، آشپزخانه یا پشت‌بام به جای حرکت به سمت کف‌شور، باز یا بسته شدن خودبه‌خودی درها و شنیدن صدای ریزش خاک در محل درز انقطاع با ساختمان مجاور اشاره کرد.

با این حال، وجود هر یک از این نشانه‌ها به‌تنهایی اثبات‌کننده نشست نیست. مطمئن‌ترین روش تشخیص نشست ساختمان، انجام اندازه‌گیری‌های دقیق نقشه‌برداری و بررسی تغییرات تراز و شاقولی ساختمان در کنار ارزیابی فونداسیون و شرایط زمین است.

نشست ساختمان همیشه به معنی خطر فوری ریزش نیست، اما نشست نامتقارن و ادامه‌دار می‌تواند ایمنی ساختمان را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. با افزایش نشست، ساختمان ممکن است از حالت شاقول خارج شود و نیروهای اضافی در ستون‌ها، تیرها، اتصالات و فونداسیون ایجاد شود، شرایطی که در طراحی اولیه ساختمان پیش‌بینی نشده است.

اهمیت این موضوع به‌ویژه هنگام وقوع زلزله بیشتر می‌شود، زیرا ساختمانی که پیش از زلزله به دلیل نشست و کج‌شدگی تحت تنش‌های اضافی قرار گرفته، ممکن است ظرفیت کمتری برای تحمل نیروهای لرزه‌ای داشته باشد.

میزان خطر به مقدار و سرعت نشست، میزان کج‌شدگی، نوع سازه، وضعیت فونداسیون و علت نشست بستگی دارد. بنابراین اگر علائم نشست مشاهده شده یا مشخص باشد که نشست همچنان ادامه دارد، بهتر است وضعیت ساختمان در اسرع وقت بررسی شود، زیرا تشخیص و اصلاح نشست در مراحل اولیه معمولاً بسیار ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از زمانی است که آسیب‌ها گسترش یافته‌اند.

بله، در بسیاری از موارد ساختمان‌هایی که بر اثر نشست نامتقارن کج و ناشاقول شده‌اند، قابل اصلاح هستند. با استفاده از روش‌های تخصصی اصلاح نشست و شاقول‌سازی ساختمان با جک می‌توان پس از تثبیت فونداسیون، ساختمان را به‌صورت کنترل‌شده به وضعیت شاقول بازگرداند.

البته امکان و توجیه انجام این کار به نوع و کیفیت سازه، وضعیت فونداسیون، میزان نشست و کج‌شدگی، شرایط خاک و میزان آسیب‌های ایجادشده بستگی دارد. در ساختمان‌های بسیار قدیمی، فاقد اسکلت مناسب یا ساختمان‌هایی که هزینه اصلاح آنها با ارزش ملک تناسب ندارد، ممکن است تخریب و نوسازی گزینه منطقی‌تری باشد.

بنابراین، کج‌شدن ساختمان به معنی پایان عمر آن نیست، در بسیاری از ساختمان‌ها، اگر شرایط فنی مناسب باشد، می‌توان علت نشست را برطرف کرد، از نشست مجدد جلوگیری نمود و ساختمان را با عملیات جک‌زنی و شاقول‌سازی به شرایط مناسب بهره‌برداری بازگرداند.

اگر یک ساختمان دچار نشست قابل توجه، به‌خصوص نشست نامتقارن و کج‌شدگی شده باشد، از نظر مهندسی نباید زندگی در آن را بی‌خطر دانست. ممکن است ساختمان در ظاهر سالم باشد، ترک‌های زیادی نداشته باشد و سال‌ها نیز در برابر وزن خود و بارهای معمولی مشکلی نشان ندهد، اما این ظاهر آرام، لزوماً به معنی ایمن بودن ساختمان نیست.

وقتی ساختمان در اثر نشست کج و ناشاقول می‌شود، ستون‌ها و سایر اعضای سازه‌ای دیگر دقیقاً در همان شرایطی قرار ندارند که ساختمان برای آن طراحی شده است. بخشی از ظرفیت سازه صرف تحمل نیروهای اضافی ناشی از این کج‌شدگی می‌شود و این موضوع می‌تواند ساختمان را، به‌ویژه در برابر زلزله، آسیب‌پذیرتر کند.

تصاویر زلزله‌های شدید سال‌های اخیر، مانند زلزله ۲۰۲۳ ترکیه و سوریه، به‌خوبی نشان داد که فاصله میان یک ساختمان ظاهراً پابرجا و تلی از آوار گاهی فقط چند ثانیه است. هیچ‌کس هم نمی‌داند زلزله بعدی چه زمانی اتفاق خواهد افتاد. به همین دلیل، نادیده گرفتن نشست و ادامه زندگی در یک ساختمان کج، ریسکی است که نباید آن را ساده گرفت.

البته واقعیت دیگری نیز وجود دارد. گاهی مالکان یک ساختمان نشست‌کرده توان مالی لازم برای تخلیه ساختمان یا پرداخت هزینه تثبیت فونداسیون، اصلاح نشست و شاقول‌سازی ساختمان را ندارند و ناچار به ادامه سکونت می‌شوند. این شرایط قابل درک است، اما یک نکته را تغییر نمی‌دهد:

ادامه سکونت از روی ناچاری، به معنی ایمن بودن ساختمان نیست.

اگر ساختمان دچار نشست و کج‌شدگی شده است، بهتر است پیش از آنکه میزان آسیب بیشتر و اصلاح نشست ساختمان دشوارتر و پرهزینه‌تر شود، وضعیت آن توسط افراد متخصص بررسی و برای تثبیت یا شاقول‌سازی آن تصمیم‌گیری شود.

بله، اما میزان خطر ریزش یک ساختمان کج بیش از هر چیز به علت نشست، سرعت ادامه آن و وضعیت سازه و فونداسیون بستگی دارد. بعضی ساختمان‌ها پس از وقوع نشست برای مدت طولانی تقریباً در همان وضعیت باقی می‌مانند، اما در برخی دیگر، نشست با سرعت ادامه پیدا می‌کند و شرایط می‌تواند در مدت نسبتاً کوتاهی خطرناک شود.

یکی از حالت‌های جدی زمانی است که نشست نامتقارن باعث آسیب فونداسیون یا پانچ‌شدگی آن در محل ستون‌ها شود. در این شرایط، تغییرشکل فونداسیون می‌تواند زمینه ادامه و تشدید نشست را فراهم کند، نشست بیشتر، آسیب بیشتری ایجاد می‌کند و این چرخه ممکن است تا رسیدن ساختمان به شرایط ناپایدار ادامه پیدا کند.

خطر در ساختمان‌هایی که بدون رعایت اصول مهندسی و به روش‌های سنتی ساخته شده‌اند جدی‌تر است. در بسیاری از این ساختمان‌ها اطلاعات دقیقی از ظرفیت واقعی سازه و فونداسیون وجود ندارد و اگر هم‌زمان عواملی مانند چاه جذبی غیراصولی، نشت فاضلاب یا شسته‌شدن خاک زیر فونداسیون وجود داشته باشد، نشست می‌تواند با سرعت بیشتری پیشرفت کند. ریزش دهانه چاه، ایجاد حفره در زیر ساختمان و از دست رفتن ناگهانی تکیه‌گاه فونداسیون از شرایطی است که نباید ساده گرفته شود.

از طرف دیگر، حتی ساختمانی که نشست آن فعلاً متوقف شده اما در اثر نشست نامتقارن کج و ناشاقول شده است، الزاماً ایمن نیست. کج‌شدگی می‌تواند نیروهای اضافی به اعضای سازه وارد کند و ساختمان را در برابر حوادثی مانند زلزله آسیب‌پذیرتر کند.

بنابراین نمی‌توان فقط با نگاه کردن به یک ساختمان کج گفت که «خطر ریزش دارد یا ندارد». علت نشست و سرعت پیشرفت آن دو عامل بسیار مهم هستند. اگر کج‌شدگی در حال افزایش است، ترک‌ها به‌سرعت در حال گسترش‌اند، فونداسیون آسیب دیده یا نشانه‌هایی از شسته‌شدن و خالی‌شدن خاک زیر ساختمان وجود دارد، موضوع باید فوری و جدی بررسی شود.

اینکه یک ساختمان کج هنوز سرپاست، دلیل بر ایمن بودن آن نیست، مهم این است که چرا کج شده و آیا این فرایند هنوز ادامه دارد.

نشست ساختمان زمانی اتفاق می‌افتد که خاک زیر فونداسیون نتواند شرایط اولیه خود را حفظ کند یا ظرفیت آن برای تحمل بار ساختمان کافی نباشد. علت این تغییر می‌تواند از یک اشتباه در زمان طراحی و ساخت ساختمان تا اتفاقی باشد که سال‌ها بعد در داخل ساختمان یا ملک مجاور رخ می‌دهد.

از مهم‌ترین علل نشست ساختمان می‌توان به ضعف یا تراکم نامناسب خاک زیر فونداسیون، نشت آب و فاضلاب، چاه جذبی غیراصولی، شسته‌شدن خاک زیر پی، گودبرداری در ملک مجاور، تغییر سطح آب زیرزمینی، بارگذاری بیش از ظرفیت خاک، ضعف یا آسیب فونداسیون و اجرای عملیات‌هایی مانند حفاری یا کوبش شمع در مجاورت ساختمان اشاره کرد.

نکته مهم این است که نشست معمولاً یک علت دارد و تا زمانی که آن علت به‌درستی شناسایی و برطرف نشود، صرفاً تعمیر ترک‌ها، تقویت بخش‌هایی از ساختمان یا حتی تثبیت فونداسیون ممکن است مشکل را به‌صورت ریشه‌ای حل نکند.

به همین دلیل، اولین قدم در اصلاح نشست ساختمان پیدا کردن پاسخ یک سؤال ساده اما بسیار مهم است:

«چه چیزی باعث شده این ساختمان نشست کند؟»

پاسخ درست به همین سؤال است که مشخص می‌کند برای جلوگیری از ادامه نشست و در صورت لزوم شاقول‌سازی ساختمان چه روشی باید انتخاب شود.

هر عاملی که می‌تواند باعث نشست یک ساختمان قدیمی شود، ممکن است در یک ساختمان نوساز نیز باعث نشست شود. نوساز بودن ساختمان به هیچ عنوان تضمینی برای عدم وقوع نشست نیست. حتی با توجه به اینکه ساختمان‌های نوساز معمولاً چندطبقه هستند و بار بیشتری به زمین منتقل می‌کنند، در صورت وجود مشکل در خاک یا فونداسیون، روند نشست می‌تواند سریع‌تر و آثار آن جدی‌تر باشد.

اما تجربه سال‌های اخیر ما در پروژه‌های اصلاح نشست ساختمان نکته مهم دیگری را نشان داده است. گاهی تغییراتی که در زمان ساخت بسیار ساده و کم‌اهمیت به نظر می‌رسند، تعادل اولیه طراحی را تغییر داده و خود به یکی از عوامل اصلی ایجاد یا تشدید نشست تبدیل می‌شوند.

از رایج‌ترین این تغییرات می‌توان به اجرای طبقات بیشتر از طرح اولیه، افزایش طول پیش‌آمدگی یا بالکن بدون بررسی اثر آن بر بار ستون‌ها و فونداسیون، تغییر نمای آجری به نمای سنگی و استفاده از مصالح سنگین‌تر در دیوارچینی اشاره کرد. هر یک از این تغییرات می‌تواند وزن و نحوه توزیع بار ساختمان را نسبت به شرایطی که در طراحی اولیه در نظر گرفته شده بود تغییر دهد.

نکته قابل توجه این است که بیش از ۹۰ درصد ساختمان‌هایی که طی سال‌های اخیر عملیات اصلاح نشست و شاقول‌سازی آنها توسط شرکت بتن پیکر انجام شده، در همان سال‌های ابتدایی پس از ساخت دچار نشست شده‌اند. این تجربه نشان می‌دهد که مشاهده علائم نشست در یک ساختمان نوساز را نباید با این تصور که «ساختمان تازه ساخته شده و نشست آن طبیعی است» نادیده گرفت.

نشست نامتقارن در ساختمان نوساز، به‌خصوص اگر ادامه‌دار باشد، باید جدی گرفته شود، زیرا هرچه علت نشست زودتر شناسایی و برطرف شود، احتمال گسترش آسیب و افزایش هزینه اصلاح نشست ساختمان کمتر خواهد بود.

خیر. وجود ترک در دیوار، سقف یا سایر قسمت‌های ساختمان لزوماً به معنی وقوع نشست نیست. ترک‌ها می‌توانند دلایل مختلفی مانند جمع‌شدگی مصالح، تغییرات دما، ضعف در اجرا، تغییرشکل اعضای سازه‌ای یا حتی مشکلات نازک‌کاری داشته باشند.

از طرف دیگر، یک نکته مهم که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود این است که نشست ساختمان نیز لزوماً باعث ایجاد ترک نمی‌شود. در ساختمان‌هایی که فونداسیون رفتار نسبتاً صلبی دارد، ممکن است ساختمان در اثر نشست نامتقارن تقریباً به‌صورت یکپارچه کج و ناشاقول شود، در حالی که ترک‌های بسیار محدودی در دیوارها ایجاد شده یا حتی هیچ ترک قابل توجهی مشاهده نشود.

بنابراین، نه هر ترکی نشانه نشست ساختمان است و نه نبودن ترک، دلیلی بر عدم وقوع نشست است. برای تشخیص صحیح باید مجموعه علائم مانند کج‌شدگی ساختمان، تغییر تراز کف‌ها، رفتار غیرعادی درها و پنجره‌ها، جمع‌شدن آب در خلاف جهت کف‌شورها و سایر نشانه‌های نشست بررسی شود و در صورت نیاز، وضعیت ساختمان با تجهیزات نقشه‌برداری کنترل گردد.

اگر به نشست ساختمان مشکوک هستید، فقط به ترک‌های دیوار نگاه نکنید، بعضی از ساختمان‌های به‌شدت نشست‌کرده، ترک‌های بسیار کمی دارند.

با توجه به ماهیت عملیات جک‌زنی و شاقول‌سازی ساختمان، این کار یک عملیات تخصصی و نسبتاً پرهزینه است و نمی‌توان برای آن قیمت ثابتی بر اساس متراژ یا تعداد طبقات اعلام کرد. هزینه هر پروژه به مشخصات ساختمان و حجم عملیات مورد نیاز برای تثبیت فونداسیون، اصلاح نشست و شاقول‌سازی بستگی دارد.

یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده هزینه، تعداد ستون‌های ساختمان است، زیرا عملیات جک‌زنی معمولاً در محل ستون‌ها انجام می‌شود. بنابراین ممکن است دو ساختمان از نظر متراژ، تعداد طبقات و میزان نشست تقریباً مشابه باشند، اما ساختمانی که تعداد ستون‌های بیشتری دارد، به نقاط جک‌زنی و عملیات اجرایی بیشتری نیاز داشته و هزینه شاقول‌سازی آن نیز بالاتر باشد.

علاوه بر تعداد ستون‌ها، عواملی مانند تعداد طبقات و وزن ساختمان، میزان نشست و کج‌شدگی، نوع و وضعیت فونداسیون، شرایط خاک، تعداد و عمق شمع‌های مورد نیاز و محدودیت‌های اجرایی پروژه نیز بر هزینه نهایی اصلاح نشست ساختمان تأثیرگذار هستند.

اما سؤال مهم‌تر این است که آیا شاقول‌سازی ساختمان صرفه اقتصادی دارد؟

بر اساس تجربه پروژه‌های انجام‌شده توسط شرکت بتن پیکر، شاقول‌سازی ساختمان‌های اسکلت‌دار بیش از سه طبقه، در مقایسه با تخریب و احداث مجدد، همواره از توجیه اقتصادی مناسبی برخوردار بوده است. در ساختمان‌های سه طبقه و کمتر نیز امکان اصلاح نشست وجود دارد، اما انتخاب میان شاقول‌سازی و تخریب باید با توجه به ارزش ساختمان، قدمت و کیفیت سازه، هزینه اصلاح و هزینه تخریب و نوسازی به‌صورت موردی بررسی شود.

در این مقایسه نباید فقط هزینه ساخت مجدد را در نظر گرفت. هزینه تخریب، جمع‌آوری و حمل نخاله، طراحی و اخذ مجوزهای جدید، ساخت مجدد ساختمان و مهم‌تر از همه مدت زمانی که مالکان امکان استفاده از ملک خود را ندارند نیز بخشی از هزینه واقعی تخریب و نوسازی است.

بنابراین، پرهزینه بودن شاقول‌سازی به معنی غیراقتصادی بودن آن نیست. در بسیاری از ساختمان‌های چندطبقه، هزینه اصلاح نشست و شاقول‌سازی تنها بخشی از ارزشی است که با حفظ ساختمان موجود و جلوگیری از تخریب و ساخت مجدد آن حفظ می‌شود. به همین دلیل، قبل از تصمیم به تخریب یک ساختمان نشست‌کرده، بررسی امکان فنی و اقتصادی اصلاح نشست و شاقول‌سازی آن می‌تواند از تحمیل هزینه‌ای به‌مراتب سنگین‌تر جلوگیری کند.

بله، نوع فونداسیون یکی از عوامل مهم در انتخاب روش اصلاح نشست و نحوه اجرای جک‌زنی و شاقول‌سازی ساختمان است. فونداسیون‌های منفرد، نواری و گسترده (رادیه) از نظر نحوه انتقال بار، سختی و امکان دسترسی به محل ستون‌ها رفتار متفاوتی دارند و به همین دلیل روش آماده‌سازی نقاط جک‌زنی و تثبیت ساختمان در آنها یکسان نیست.

برای مثال، در فونداسیون گسترده یا رادیه معمولاً پی یکپارچگی و سختی بیشتری دارد و در بسیاری از پروژه‌ها می‌توان از همین ویژگی برای توزیع مناسب‌تر نیروها در زمان جک‌زنی استفاده کرد. در مقابل، در فونداسیون‌های منفرد یا نواری ممکن است برای ایجاد یک سیستم مناسب جهت انتقال و توزیع نیروهای جک، اجرای اجزای تقویتی یا اتصال بخش‌هایی از فونداسیون به یکدیگر ضروری باشد.

با این حال، نوع فونداسیون معمولاً تعیین‌کننده امکان‌پذیر بودن یا نبودن اصلاح نشست ساختمان نیست. برای انواع مختلف فونداسیون می‌توان متناسب با شرایط سازه، خاک و میزان نشست، راهکار اجرایی مناسب طراحی کرد.

بنابراین اگر ساختمان شما فونداسیون منفرد، نواری یا رادیه دارد، صرفاً نوع پی نباید باعث این تصور شود که ساختمان قابل اصلاح نیست؛ آنچه اهمیت دارد طراحی روش مناسب تثبیت فونداسیون و جک‌زنی متناسب با همان ساختمان است.